PL200614B1

July 17, 2018 | Author: Anonymous | Category: Каталог , Без категории
Share Embed


Short Description

Download PL200614B1 ...

Description

RZECZPOSPOLITA POLSKA

(12)

OPIS PATENTOWY

(19)

(21) Numer zgłoszenia: 371160

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

(54)

PL

200614 (13) B1 (11)

(51) Int.Cl. C07D 295/037 (2006.01) C07C 211/62 (2006.01)

(22) Data zgłoszenia: 15.11.2004

Nowe czwartorzędowe chlorki bis-amoniowe oraz sposób ich wytwarzania

(73) Uprawniony z patentu:

Politechnika Wrocławska,Wrocław,PL (43) Zgłoszenie ogłoszono:

29.05.2006 BUP 11/06

(72) Twórca(y) wynalazku:

Jan Chlebicki,Wrocław,PL Joanna Węgrzyńska,Bełchatów,PL Małgorzata Oświęcimska,Wrocław,PL

(45) O udzieleniu patentu ogłoszono:

30.01.2009 WUP 01/09 (74) Pełnomocnik:

J.Halina Winohradnik, Politechnika Wrocławska, Biuro ds. Wynalazczości i Ochrony Patentowej

PL 200614 B1

(57)

1. Nowe czwartorzędowe chlorki bis-amoniowe o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym R1, R2 i R3 oznaczają metyl lub etyl, lub R1 + R2 oznacza pierścień morfolinowy lub piperydynowy a R3 oznacza metyl, zaś n oznacza 10 lub 12 atomów węgla.

2

PL 200 614 B1

Opis wynalazku Przedmiotem wynalazku są nowe czwartorzędowe chlorki bis-amoniowe oraz sposób wytwarzania nowych związków, które wykazują własności powierzchniowo czynne oraz działanie bakteriobójcze. Nowe czwartorzędowe chlorki bis-amoniowe zawierają dwa ugrupowania hydrofilowe i jedno ugrupowanie hydrofobowe. Znane są związków symetryczne o dwóch ugrupowaniach hydrofilowych i dwóch hydrofobowych, które wykazują własności powierzchniowo czynne. Znane są również związki posiadające w swojej strukturze podstawnik alkilowy przy azocie, charakteryzujące się silnym działaniem grzybobójczym, bakteriobójczym i glonobójczym, hamującym pędy boczne tytoniu, oddziałujące na błony biologiczne oraz znane jako związki powierzchniowo czynne. Wynalazek dotyczy nowych czwartorzędowych chlorków bis-amoniowych o wzorze ogólnym 1 2 3 1 2 przedstawionym na rysunku, na którym R , R i R oznaczają metyl lub etyl, lub R + R oznacza pier3 ścień morfolinowy lub piperydynowy a R oznacza metyl, zaś n oznacza 10 lub 12 atomów węgla. Sposób wytwarzania nowych czwartorzędowych chlorków bis-amoniowych o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, na którym R1, R2 i R3 oznaczają metyl lub etyl, lub R1 + R2 oznacza pierścień morfolinowy lub piperydynowy, a R3 oznacza metyl, zaś n oznacza 10 lub 12 atomów węgla, polega na dwuetapowej syntezie. W pierwszym etapie alkiloaminę o ilości atomów węgla C10 lub C12 w łańcuchu poddaje się reakcji z epichlorohydryną, a otrzymaną bis-(2-hydroksy-3-chloropropylo)alkiloaminę, stosuje się w drugim etapie do czwartorzędowania amin trzeciorzędowych, w wyniku czwartorzędowania otrzymuje się produkt końcowy w postaci podwójnych czwartorzędowych soli amoniowych. Zgodnie z wynalazkiem stosuje się aminy trzeciorzędowe alifatyczne wybrane z grupy obejmującej trimetyloaminę, trietyloaminę oraz cykliczne wybrane z grupy obejmującej N-metylomorfolinę, N-metylopiperydynę. Nowe czwartorzędowe chlorki bis-amoniowe, wykazują własności powierzchniowo czynne oraz działanie bakteriobójcze. Sposób według wynalazku zapewnia otrzymanie czwartorzędowych chlorków bis-amoniowych z ponad 80% wydajnością. Przedmiot wynalazku jest objaśniony w przykładach wytwarzania nowych związków. Przykład I W etapie pierwszym prowadzi się syntezę bis-(2-hydroksy-3-chloropropylo)decyloaminy z epichlorohydryny i aminy pierwszorzędowej. W tym celu do kolby szklanej zaopatrzonej w mieszadło wprowadza się 46,3g (0,50 mola) epi3 chlorohydryny, 31,5g (0,20 mola) decyloaminy i 50 cm metanolu. Syntezę prowadzi się w temperaturze pokojowej przez 12 godzin. Następnie odparowuje się rozpuszczalnik i nieprzereagowaną epichlorohydrynę pod zmniejszonym ciśnieniem w temperaturze pokojowej. Otrzymuje się 66,2 g bis-(2-hydroksy-3-chloropropylo)decyloaminy (96,6% wydajności teoretycznej) w postaci gęstej przezroczystej cieczy. Oznaczony współczynnik załamania światła wynosi n20D =1,4848. W drugim etapie otrzymaną bis-(2-hydroksy-3-chloropropylo)decyloaminę stosuje się do syntezy di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(trimetyloamonio)propylo]-decyloaminy. W drugim etapie prowadzi się syntezę di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(trimetyloamonio)propylo]decyloaminy na drodze reakcji związków otrzymanych w etapie pierwszym z aminami trzeciorzędowymi. W tym celu w reaktorze umieszcza się 17,3 g (0,05 mola) bis-(2-hydroksy-3-chloropropylo)decyloaminy i dodaje się 50 cm3 etanolu. Reaktor wraz z zawartością schładza się do temperatury -10°C, a następnie wprowadza 11,2 g (0,19 mola) trimetyloaminy. Mieszaninę pozostawia się w reaktorze na 2 doby. Po odpędzeniu rozpuszczalnika na wyparce rotacyjnej otrzymany produkt w postaci gęstej cieczy ogrzewa się pod chłodnicą zwrotną z 20 cm3 eteru di-etylowego. Po odpędzeniu eteru otrzymuje się 19,7 g (84,5% wydajności teoretycznej) di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(trimetyloamonio)propylo]decyloaminy w postaci kremowego proszku o temperaturze topnienia 96-99°C. Widmo 1H NMR di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(trimetyloamonio)propylo]decyloaminy; (300 MHz, CDCl3, δ ppm); 0,89 (t, 3H, CH3), 1,25 (s, 14H, (CH2)7), 1,43 (m, 2H, CH2-alkil), 2,60 (m, 6H,-N(CH3)2), 3,47 (s, 18H, [N(CH2)3]2), 3,65-3,90 (m, 4H, N(CH2)2), 4,35 (m, 2H, CH2), 5,61-6,02 (m, 2H, (OH)2). P r z y k ł a d II Proces wytwarzania bis-(2-hydroksy-3-chloropropylo)dodecyloaminy prowadzi się jak w przykładzie I, z tą różnicą, że zamiast 31,5g decyloaminy stosuje się 37,1 g, (0,20 mol) dodecyloaminy. Otrzymuje się 71,9 g bis-(2-hydroksy-3-chloropropylo)dodecyloaminy (97% wydajności teoretycznej) w postaci gęstej przezroczystej cieczy. Oznaczony współczynnik załamania światła wynosi n20D = 1,4836.

PL 200 614 B1

3

W etapie drugim otrzymuje się di-chlorek bis-[2-hydroksy-3-(trimetyloamonio)propylo]dodecyloaminy w sposób analogiczny jak w przykładzie pierwszym. W wyniku otrzymuje się 20,2g di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(trimetyloamonio)propylo]dodecyloaminy (82,7% wydajności teoretycznej) w postaci kremowego proszku o temperaturze topnienia 67 - 72°C. Widmo 1H NMR di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(trimetyloamonio)propylo]dodecyloaminy; (300 MHz, CDCl3, δ ppm); 0,89 (t, 3H, CH3), 1,25 (s, 18H, (CH2)9), 1,43 (m, 2H, CH2-alkil), 2,60 (m, 6H, N(CH3)2), 3,47 (s, 18H, [N(CH2)3]2), 3,65-3,90 (m, 4H, N(CH2)2), 4,35 (m, 2H, CH2), 5,61-6,02 (m, 2H, (OH)2). P r z y k ł a d III Proces wytwarzania di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(trietyloamonio)propylo]decyloaminy w etapie pierwszym prowadzi się jak w przykładzie I. W etapie II do kolby szklanej zaopatrzonej w chłodnicę zwrotną wprowadza się 13,7g (0,04 mola) bis-(2-hydroksy-3-chloropropylo)decyloaminy otrzymanej w etapie I i dodaje się 10,4g (0,10 mola) trietyloaminy i 50 cm3 metanolu. Mieszaninę ogrzewa się w temperaturze wrzenia przez 14 godzin. Następnie odpędza się metanol i resztę nieprzereagowanej aminy pod zmniejszonym ciśnieniem na wyparce rotacyjnej. Otrzymany produkt w postaci gęstej cieczy w celu oczyszczenia ogrzewa się pod chłodnicą zwrotną z 20 cm3 eteru dietylowego. Po odpędzeniu eteru otrzymuje się 17,7 g (83,5% wydajności teoretycznej) dichlorku bis-[2-hydroksy-3-(trimetyloamonio)propylo]decyloaminy w postaci gęstego kremowego wosku. Widmo 1H NMR di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(trietyloamonio)propylo]decyloaminy; (300 MHz, CDCl3, δ ppm); 0,88 (t, 3H, CH3); 1,25 (s, 14H, (CH2)7); 1,37 (s, 18H, [CH2-N(CH2)3]2, CH2-alkil), 2,55-2,97 (m, 6H, CH2-N(CH2)2), 3,36-3,62 (m, 18H, (CH3)6); 4,35 (m, 2H, (CH)2), 5,61-6,02 (m, 2H, (OH)2). P r z y k ł a d IV Proces wytwarzania di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(trietyloamonio)propylo]dodecyloaminy prowadzi się jak w przykładzie III, z tą różnicą, że w etapie II zamiast 13,7 g bis-(2-hydroksy-3-chloropropylo)decyloaminy stosuje się 14,9 g (0,04 mola) bis(2-hydroksy-3-chloropropylo)dodecyloaminy otrzymanej w etapie I. Otrzymuje się 18,4g (82,2% wydajności teoretycznej) di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(trietyloamonio)propylo]dodecyloaminy w postaci gęstego kremowego wosku. Widmo 1H NMR di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(trietyloamonio)propylo]dodecyloaminy; (300 MHz, CDCl3, δ ppm); 0,88 (t, 3H, CH3); 1,25 (s, 18H, (CH2)9); 1,37 (s, 18H, [CH2-N(CH2)3]2,CH2-alkil), 2,55-2,97 (m, 6H, CH2-N(CH2)2), 3,36-3,62 (m, 18H, (CH3)6); 4,35 (m, 2H, (CH)2), 5,61-6,02 (m, 2H, (OH)2). Przykład V Proces wytwarzania di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(N-metylomorfolinio)propylo]decyloaminy prowadzi się jak w przykładzie III z tą różnicą, że zamiast 13,7 g bis-(2-hydroksy-3-chloropropylo)decyloaminy stosuje się 9,42 g (0,028 mola) tego związku oraz 7,12 g (0,07 mola) N-metylomorfoliny. W wyniku reakcji otrzymuje się 12,3g g (81,4% wydajności teoretycznej) di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(N-metylomorfolinio)propylo]decyloaminy w postaci jasno żółtego proszku o temperaturze topnienia 82-87°C. 1 Widmo H NMR di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(N-metylomorfolinio)propylo]decyloaminy; (300 MHz, CDCl3, δ ppm); 0,78 (t, 3H, CH3); 1,15 (s, 14H, (CH2)7); 1,34(m, 2H, CH2-alkil), 2,45-2,56 (m, 6H, N(CH3)2), 2,92-3,48 (m, 6H, -N(CH2)3); 3,48-3,66 (m, 8H, [N(CH2)2)]2; 3,96 (m, 12H, [O(CH2)2)]2, 4,33 (s, 2H, (CH)2), 5,83 (2H, (OH)2). P r z y k ł a d VI Proces wytwarzania di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(N-metylomorfolinio)propylo]dodecyloaminy prowadzi się jak w przykładzie V z tą różnicą, że zamiast bis-(2-hydroksy-3-chloropropylo)decyloaminy stosuje się 7,42 g (0,02 mola) bis-(2-hydroksy-3-chloropropylo)dodecyloaminy i 5,35 g (0,053 mola) N-metylomorfoliny. W wyniku reakcji otrzymuje się 9,5g (82,6% wydajności teoretycznej) di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(N-metylomorfolinio)propylo]dodecyloaminy w postaci jasno żółtego proszku o temperaturze topnienia 91-95°C. 1 Widmo H NMR di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(N-metylomorfolinio)propylo]dodecyloaminy; (300 MHz, CDCl3, δ ppm); 0,78 (t, 3H, CH3); 1,15 (s, 18H, (CH2)9); 1,34 (m, 2H, CH2-alkil), 2,45-2,56 (m, 6H, N(CH3)2), 2,92-3,48 (m, 6H, -N(CH2)3); 3,48-3,66 (m, 8H, [N(CH2)2)]2; 3,96 (m, 12H, [O(CH2)2)]2, 4,33 (s, 2H, (CH)2), 5,83 ( 2H, (OH)2). P r z y k ł a d VII Proces wytwarzania di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(N-metylopiperydynio)propylo]decyloaminy prowadzi się jak w przykładzie III, z tą różnicą, że w etapie II zamiast 10,4 g (0,10 mola) trietyloaminy

4

PL 200 614 B1

stosuje się 10,2 g (0,10 mola) N-metylopiperydyny. W wyniku reakcji otrzymuje się 18,3g (83,7% wydajności teoretycznej) di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(N-metylopiperydynio)propylo]decyloaminy w postaci jasno żółtego proszku o temperaturze topnienia 62-66°C. Widmo 1H NMR di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(N-metylopiperydynio)propylo]decyloaminy; (300 MHz, CDCl3, δ ppm); 0,88 (t, 3H, CH3); 1,20 (s,14H, (CH2)7); 1,25 (s, 2H, CH2-alkil); 1,45-1,90 (m, 12H, (CH2)6; 2,17-2,25 (m, 3H, N-CH3); 2,58-2,60 m, 3H, N-CH3); m, 3H, N-CH3); m, 3H, N-CH3); 3,42-3,55 (m,12H, [N(CH2)3]2; 3,59-3,84 (m,6H, CH2-N(CH2)2), 3,35-4,51 (m, 2H, (CH)2), 5,66 (s, 1H, OH); 6,02 (s, 1H, OH). P r z y k ł a d VIII Proces wytwarzania di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(N-metylopiperydynio)propylo]dodecyloaminy prowadzi się jak w przykładzie V, z tą różnicą, że w etapie II zamiast N-metylomorfoliny stosuje się 10,2 g (0,10 mola) N-metylopiperydyny. W wyniku reakcji otrzymuje się 19,2g (83,1% wydajności teoretycznej) di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(N-metylopiperydynio)propylo]dodecyloaminy w postaci jasno żółtego proszku o temperaturze topnienia 69-75°C. 1 Widmo H NMR di-chlorku bis-[2-hydroksy-3-(N-metylopiperydynio)propylo]dodecyloaminy; (300 MHz, CDCl3, δ ppm); 0,88 (t, 3H, CH3); 1,20 (s,18H, (CH2)9); 1,25 (s, 2H, CH2-alkil); 1,45-1,90 (m, 12H, (CH2)6; 2,17-2,25 (m, 3H, N-CH3); 2,58-2,60 m, 3H, N-CH3); m, 3H, N-CH3); m, 3H, N-CH3); 3,42-3,55 (m,12H, [N(CH2)3]2; 3,59-3,84 (m,6H, CH2-N(CH2)2), 3,35-4,51 (m, 2H, (CH)2), 5,66 (s, 1H, OH); 6,02 (s, 1H, OH).

Zastrzeżenia patentowe 1. Nowe czwartorzędowe chlorki bis-amoniowe o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym R1, R2 i R3 oznaczają metyl lub etyl, lub R1 + R2 oznacza pierścień morfolinowy lub piperydynowy a R3 oznacza metyl, zaś n oznacza 10 lub 12 atomów węgla. 2. Sposób wytwarzania nowych czwartorzędowych chlorków bis-amoniowych o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym R1, R2 i R3 oznaczają metyl lub etyl, lub R1 + R2 oznacza pierścień morfolinowy lub piperydynowy a R3 oznacza metyl, znamienny tym, że podwójne czwartorzędowe chlorki amoniowe wytwarza się w dwuetapowej syntezie, przy czym w pierwszym etapie alkiloaminę, o ilości atomów węgla w łańcuchu C10 lub C12, poddaje się reakcji z epichlorohydryną, a otrzymaną bis-(2-hydroksy-3-chloropropylo)alkiloaminę, stosuje się w drugim etapie do czwartorzędowania amin trzeciorzędowych. 3. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że w drugim etapie syntezy stosuje się aminy trzeciorzędowe alifatyczne wybrane z grupy obejmującej trimetyloaminę, trietyloaminę oraz cykliczne wybrane z grupy obejmującej N-metylomorfolinę, N-metylopiperydynę.

Rysunek

Departament Wydawnictw UP RP Cena 2,00 zł.

View more...

Comments

Copyright © 2017 UPDOC Inc.